Borsadan Rafa
Dünya borsasında kahve pahalanınca ya da ucuzlayınca, Türkiye'deki raf fiyatı bunu ne kadar ve ne gecikmeyle izliyor? İki seriyi aynı eksende karşılaştırıyoruz: kur dahil yeşil çekirdek maliyeti ve gerçek raf endeksimiz.
ICE Arabica dünya fiyatını USD/TRY ile TL'ye çevirip yeşil çekirdek maliyet endeksi kuruyoruz; raf endeksimiz ise takip ettiğimiz tüm nitelikli kahvelerin gram fiyat medyanı. İkisi de dönem başı 100 kabul edilir.
Örnek: Maliyet endeksi %20 arttıysa ve raf endeksi %8 arttıysa, yansıma oranı 0,4'tür — borsadaki hareketin ancak bir kısmı rafa geçmiştir. Kavurucular stok ve kontrat fiyatıyla çalıştığı için yansıma genellikle gecikmeli ve kısmi olur.
Bugün ICE Arabica 277 sent/lb — son bir ayda −%23,7; USD/TRY 48,78. Dönem boyunca maliyet −%20,9, raf +%2,8 hareket etti.
Kavurucunun diğer giderleri
Yeşil çekirdek tek kalem değil: kira, elektrik, doğalgaz ve su da bir paket kahvenin fiyatının içinde. Bunları firma bazında göremeyiz — hiçbir kavurucunun kirası açık veri değil. Görebildiğimiz, TÜİK'in ülke geneli için ölçtüğü değişim. Rakamlar TÜİK'ten olduğu gibi geliyor: hangi kalemin bir paket kahvenin fiyatında ne kadar payı olduğunu bilmediğimiz için, bunları toplayıp tek bir “maliyet artışı” sayısı üretmiyoruz — her kalem ayrı duruyor.
Son iki ayda kavurucunun gider kalemleri arasında en hızlı artan elektrik oldu (+%6,4). Aynı dönemde nitelikli kahve rafı +%0,9'te kaldı — su temini ve doğalgaz dışındaki bütün kalemlerin altında.
| Kalem | Ağustos 2025 → Ağustos 2026 | Haziran 2026 → Ağustos 2026 |
|---|---|---|
| Elektrik | +%27,1 | +%6,4 |
| Gerçek kira | +%43,1 | +%6 |
| Su temini | +%24 | +%0,6 |
| Doğalgaz | +%57,9 | −%2,2 |
| Kıyas için | ||
| Kahve (perakende) | +%18,4 | +%4,5 |
| Genel TÜFE | +%31,5 | +%3,7 |
| Kafe ve lokanta (sınırlı sunum) | +%37,9 | +%3,6 |
| Pulp nitelikli kahve rafı 6 Haziran 2026 → 21 Eylül 2026 | — | +%0,9 |
Bu pencerede iki tarihte de gözlemlediğimiz 467 kahveden 373 tanesi fiyatını hiç değiştirmedi; zam yapan 75 kahvenin ortalama zammı +%14,7, fiyatı inen 19 kahve var. Rafın geneli durağan görünüyor; hareket küçük bir azınlıkta toplanıyor ve orada sert.
Kaynak: TÜİK Tüketici Fiyat Endeksi (2025=100), TCMB EVDS üzerinden; son yayımlanan ay Ağustos 2026. Raf satırı eşleşen sepet yöntemiyle hesaplanır — iki tarihte de gözlenen aynı kahvelerin ₺/g toplamı, böylece yeni kahve girişleri sonucu bozmaz. TÜFE aylık, raf endeksimiz günlük yayımlanır; iki pencere bire bir örtüşmez ve raf serimiz TÜFE'nin yıllık penceresinden daha kısadır (yıllık sütunu bu yüzden boş). Bu tablo iki olguyu yan yana koyar; bir kalemdeki artışın raf fiyatına yansıyıp yansımadığını, kavurucunun marjına ne olduğunu veriden okuyamayız ve iddia etmeyiz.